logo logo
De Koepel
De Koepel bovenaanzicht
Zien zonder gezien te worden


Tessa de Wilde

www.tessadewilde.wix.com

Tessa de Wilde

Zien zonder gezien te worden
Ruimtelijk ontwerpen

“Meer gevangenissen dicht in de komende vijf jaar”, kopte de Volkskrant dit jaar over de leegstand van veel Nederlandse gevangenissen. De Koepelgevangenis in Haarlem is hier een belangrijk voorbeeld van; na honderd jaar als gesloten opvang voor gedetineerden te hebben gefunctioneerd, zal het leeg komen te staan. Met als doel een passende herontwikkeling te creëren, bestaat een deel van dit project uit onderzoek naar verschillende factoren omtrent de Koepel. In het onderzoek is gekeken naar de geschiedenis, filosofie, omgeving en de aanwezigheid van het Panopticon in ons dagelijks leven. Het Panopticon is gebaseerd op observatie vanuit één punt. In de Koepel kon de bewaker vanuit het middelpunt van het gebouw alle gevangenen zien, zonder dat de gevangenen doorhadden of de bewaker ze wel of niet in de gaten hield. Hierdoor voelden zij zich continu bekeken. Dit principe is te vergelijken met het groeiende cameratoezicht in onze huidige maatschappij, hetgeen leidt tot gedragsaanpassing. In dit project wil ik het gevoel van “continu bekeken voelen” vertalen naar een ruimtelijk ontwerp. Dit doe ik voornamelijk door een routing in de Koepel te creëren waarbij in het middelpunt een eenrichtingsspiegel staat. De bezoeker gaat eerst de confrontatie aan met zichzelf, om vervolgens te ontdekken dat er een ingang in de spiegel zit en er de mogelijkheid was dat zijzelf bekeken werden. Vervolgens kunnen zij zich continu bekeken voelen, als zij de spiegel verlaten en de route vervolgen.